Gisteren was het Aswoensdag, het begin van de vasten. In grootvaders tijd de start van 40 dagen sober eten. Maar onze grootouders gingen met het begrip 'vasten' heel creatief om. Er werd dan wel een stukje vlees minder gegeten maar honger werd er tijdens de vasten niet echt geleden. Zelf herinner ik mij dat moeder dan wat andere gerechten op tafel zette en er werd ook al eens 'blikvoer' voorgeschoteld: een doos cornedbeef of 'pilchards' (vis in tomatensaus). Ook Karel De Pelsemaeker heeft 'lekkere' herinneringen aan de vastentijd. Lees zijn culinaire vastenbijdrage hierna.
Bij ons thuis werd er tijdens de vasten anders gegeten en niet zozeer uit geloofsovertuiging. Het was meer uit traditie, en vanuit erfelijke gewoontes, dat ons moeder tijdens de weken van de vasten eetmalen bereidde zonder vlees.
Ik spreek over de periode van 1955 tot 1965. Ons moeder bereidde haar noedels of kneutels, of klompen met hetzelfde deeg als van een rozijnenbrood, ze liet het deeg ook 2 keer rijzen. Daarna werden er bollen gevormd die in gezouten water gekookt werden. Ze werden gegeten met gesmolten boter en bruine suiker, of met een lichtgebonden (een lopende) vanillepuddingsaus.
Er werden ook smoutebollen en pannenkoeken bereid. Een andere maaltijd tijdens de vasten was gekookte botermelk, waar suiker en rijst of havermout werd aantoegevoegd. Pilchards waren ook in, met frieten of met patattenpuree. En “totjespap” werd er ook wekelijks gegeten, dat was een puree op basis van aardappelen en botermelk, waarbij gekookte eieren werden gegeten waarvan de dooier nog lopend moest zijn. De groenten die daarbij behoorden waren groene boontjes uit een weckbokaal of opgelegde vanuit een test met pekel. Van totjespap kon ik mijn buik rond eten!
De frieten met pilchard vond ook steeds lekker, maar die klonten en smoutebollen waren voor mij eerder
een straf, ik lustte het niet echt. Patatten 'met de pelle' daarentegen …daar kreeg ik nooit genoeg van. Er werd dan ook droge haring geroosterd boven het vuur van de Leuvense stoof, waarvan het deksel werd verwijderd.
Opgelegde haring vond ik ook heel lekker met muizenoortjes (veldsla ) in de mayonaise met rauw witloof erbij, en gepeulde boontjes. Mosselen en kabeljauw werd er ook gegeten, meestal op de dag dat de vismarchand voorbij kwam…je weet wel: ‘Halo, halo, verse wijting, mosselen en kabeljauw….steeds de beste kwaliteit aan de laagste prijzen!’
Blinden hutsepot werd er ook klaargemaakt, een hutsepot zonder groeten. Er werden wat uien fijngesneden en lichtjes aangestoofd, daar werden er aardappelen aantoegevoegd en wat water, en alles werd samen gegaard, met uiteraard een busseltje van tijm en laurier en een kruidnagel erin. Blinde hutsepot was heel lekker met droge haringfilets. Het kon op sommige dagen een smakelijk vasten zijn.